|
ايرانی
ها در ماه رمضان که نهمين ماه سال قمری است روزه مي گيرند و اين کار
را با دقت تمام انجام می دهند و تقريباً يک ساعت قبل از اذان صبح
غذايي که آن را ( سحری ) می نامند صرف می کنند و پس از آن تا غروب
روز بعد هيچ آب آشاميدنی و يا غذايي نمی خورند. سحری که مردم شيراز
تهيه می کنند اغلب انواع پلوها و خورشت ها می باشند که بعد از خوردن
آن به نماز و نيايش می پردازند. روزها ختم قرآن در مساجد برپا می
کنند و بعد از ختم قرآن به نماز جماعت می پردازند. برای افطار در
شيراز مردم از غذاهای خاصی که فقط مخصوص اين ماه است استفاده می کنند
که ترحلوا و زولبيا و باميه و رنگينک جزء آنها می باشد و بعد از
افطار به ديدن يکديگر می روند و اين ديد و بازديـد را ( ماه رمضانی )
می گويند. شيرازی ها شب های قدر را بسيار محترم می شمارند و دراين شب
ها به مساجد و حسينيه ها می روند تا صبح بيدار می مانند ودعا می
خوانند.
شيرازی
ها آخرين جمعه قبل از ماه مبارک رمضان را کلوک
اندازون
KLOUK-ANDAZUN
می
گويند در اين روز رسم است که اگر ماه رمضان در تابستان افتاده باشد
مردم دسته دسته به گردشگاه های اطراف شهر مثل باغ های سرسبز قصردشت و
مکان های ديدنی شيراز می روند و آن روز را به خوبی و خوشی به شام می
رسانند چون معتقدند که ماه مبارک رمضان ماه عبادت است و در اين ماه
تنها بايد به عبادت پرداخت و بس .
بعضی به
پيشواز ماه مبارک رمضان رفته از مدتی قبل از ماه مبارک رمضان در روز
هايي که بشود روزه رفت روزه می گيرند.
در ايام
ماه مبارک رمضان بعضی نذر دارند و افطاری می دهند و بطور کلی مهمانی
ها در اين ماه بصورت افطاری برگزار می شود. چه بسا اتفاق می افتد که
تا هنگام سحر دور هم نشسته به صحبت از اين طرف و آن طرف می پردازند
که بدان شبچره می گويند . شبچره
تنقلاتی است که در اين شب ها مصرف می کنند مثل رنگينک, زليبی
«زولبيا» و باميه .
خانواده
هايي که دختری را به شوهر داده باشند در اولين ماه مبارک رمضان بعد
از عروسی پدر و ماد دختر موظف هستند که يک افطاری کامل تهيه ديده
همراه با گلی (در شيراز هر نوع کادو عروسی را گل
GOL
می گويند) مثل
گوشواره، انگشتری، سينه ريز، النگو و غيره و به خانه داماد بفرستند.
به اين افطاری در شيراز روز والون می
گويند .RUZ – VALUN
شب های احيا :
درشب
های نوزدهم، بيستم و بيست و سوم ماه مبارک رمضان شيرازی ها احيا می
گيرند د ر اين شبها بعد از خوردن افطاری مومنين به مساجد رفته تا وقت
سحر به دعا خواندن و راز و نياز با پروردگار می پردازند که در اين
شبها دعاهای مخصوصی می خوانند و قرائت قران در اين شب ها انجام می
شود.
روز
شهادت مولا علی (ع) شيرازی ها به قبرستان شهر که دار السلام و سفره
تربت می گويند رفته ضمن فاتحه از مردگان خود به نذر و نياز می
پردازند.
روزه بچه ها :
بچه ها
دوست دارند که هنگام سحر کنار سفره نشسته باشند پدر و مادرها بچه ها
را تشويق می کنند تا کنار سفره بنشينند و سحری بخورند بچه ها معمولاً
نيم روز روزه می گيرند که بدان روزه کله
گنجشکی می گويند. اين کار نوعی تمرين است برای بچه ها چون با
اين کار آمادگی لازم را به دست می آورند تا وقتی که به سن تکليف
رسيدند بتوانند روزه کامل بگيرند.
جمعه الوداعی :
شيرازی
ها به آخرين جمعه ماه مبارک رمضان جمعه الوداعی می گويند . در اين
زمينه از کتاب رمضان در فرهنگ مردم گردآوری و تاليف سيد احمد کيليان
مطلبی برگزيده شده که می خوانيد :
«
شيرازی ها به آخرين جمعه ماه رمضان « جمعه الوداعی » می گويند .
ALVEDOY
روز جمعه الوداعی مسجد جمعه شيراز بسيار شلوغ و
جنجال می شود به طوری که داخل تمام شبستان ها، ايوان ها، صحن مسجد
حتی دالان ها سجاده پهن است و زنان شهر هرکدام به نيت خاصی ازپيش از
ظهر و اوايل روز برای گرفتن جای مناسب به مسجد هجوم می آورند يک دسته
برای درست کردن چل بسم الله، جماعتی برای گرفتن دعای کيسه از دست آقا
« پيشنماز و امام جماعت مسجد» يک عده برای نوشتن دعای سياه سرفه روی
پوست کدو، يک گروه از دختر های دم بخت به نيت گشايش بخت، جمعی از
زنهای نروک و بی فرزند به قصد بچه دار شدن، عده ای از زنان بچه دار
به نيت گرفتن فرزندشان از شير و خلاصه هرکسی به اميد و نيتی به مسجد
جامع می رود.
در مسجد
جامع شيراز منبری بلند و بسيار قديمی با پله های متعدد وجود دارد که
به منبر امام حسن ( ع) معروف است. روز جمعه الوداعی بعد از نماز
جماعت و وعظ و سخرانی عده زيادی از زن ها اطراف منبر جمع می شوند.
گروهی از دختران دم بخت به نيت باز شدن بخت سه مرتبه از منبر بالا و
پايين می روند و معتقدند که با اين کار تا سه روز يا سه هفته و يا سه
ماه بعد به خانه بخت می روند.
زنان بی
فرزند که آرزوی داشتن فرزند دارند, ننی
NANNI
« ننو» کوچک درست می کنند و
يک
عروسک قنداق کرده داخل ننی می گذارند و با خود به مسجد می آورند و
درگوشه ای می بندند و چند مرتبه ننی را می جنبانند و نيت می کنند اگر
تا سال بعد صاحب فرزندی شوند جمعه آخر ماه رمضان داخل صحن مسجد حلوا
بپزند و خيرات کنند. بسياری از زنان عقيده دارند اگر ننی را پشت منبر
امام حسن(ع) ببندند اثرش بيشتر است .
اما
زنانی که باردار هستند مخصوصاً آنهايي که شکم اولشان است مقداری
پارچه و ريسمان و قيچی و سوزن و انگشتانه ای با خود به مسجد می آورند
و بعد از نماز ظهر و عصر پارچه را می برند و رختکی می دوزند چنانچه
فرصت نکردند رختک را در مسجد بدوزند چند بخيه به آن می زنند و رختک
را در خانه می دوزند و اين رختک را تا زمان تولد فرزندشان نگه می
دارند و به عنوان اولين لباس به تن نوزاد می پوشانند و عقيده دارند
با پوشيدن اين رختک فرزندشان تا آخر عمر لباس عافيت می پوشد و ناخوش
و بيمار نمی شود.
مادرانی
هم که می خواهند بچه از شير بگيرند روز جمعه آخر ماه رمضان چند عدد
انار شيرين به مسجد می آورند اگر خود سواد داشته باشند سوره مبارکه
ياسين می خوانند و به انارها می دمند و اگر سواد نداشته باشند از
شخصی با سواد خواهش می کنند تا سوره ياسين را خوانده و به انارها
بدمد. انارها را تا زمانی که می خواهند بچه را از شير بگيرند نگه می
دارند و چند روز از آب انار شيرين به طفل می دهند معتقدند از برکت
سوره ياسين و ميوه بهشتی انار بچه صبور می شود و بهانه نمی گيرد.
مسجد فتح و جمعه آخر ماه مبارک رمضان
:
بسياری
از زنان شيرازی بعد ازمراسم جمعه الوداعی از مسجد جامع به مسجد فتح
که در محله يهوديان بنا شده است می روند بيشترجمعيت را دختران دم بخت
و زنان حاجتمند تشکيل می دهند و اين مسجد در بعد ازظهر جمعه آخر ماه
مبارک رمضان پر از جمعيت می شود هرکس برای برآورده شدن حاجتش شمعی
روشن می کند به طوری که شبستان مسجد از دود شمع ديده نمی شود.
عده ای
از زنان هم درصحن مسجد مشغول پختن حلوا می شدند و بچه ها هم برای
گرفتن حلوای نذری هجوم می آوردند در حياط مسجد درختان نارنج و حوض
آبی است و هر حاجتمندی برگ نارنجی می چيند و به اميد برآورده شدن
حاجتش در حوض آب می اندازد هر کدام از حاجتمندان هم در آخر مراسم دو
رکعت نماز « تهيه » می خوانند و ثواب
آن را به روان بانی و کسانی که مسجد را تهيه کرده اند می فرستند مردم
با انجام اين عمل اعتقاد دارند تا جمعه آخر ماه رمضان سال بعد
حاجتشان برآورده می شود . از ابتدای مراسم مسجد فتح يهوديان هم بيرون
از مسجد صف می کشند و آمد و رفت زنان مسلمان را تماشا می کنند.
روز
آخر ماه رمضان که رسيد مردم به پشت بام خانه يا خارج از شهر می روند
تا ماه شوال را رؤيت کنند و اگر رؤيت شود فردای آن روز
عيد فطر می باشد.
صبح عيد
فطر همه مردم شيراز به مساجد می روند و نماز مخصوص اين روز را می
خوانند و افراد خير صبحانه که شامل ( نان، پنير و سبزی ) است در بين
مردم تقسيم می کنند و دراين روز نيز بايد
فطريه خود را بپردازند. فطريه يک نوع صدقه می باشد که مردم به
تعداد افراد خانواده، قبل از غروب بايد کنار بگذارند و در واقع از
مال خود جدا کنند و صبح عيد به فقرا بدهند. اگر چنانچه آخر ماه رمضان
فرد يا افرادی در منزل کسی باشند بايد فطريه آنها را نيز پرداخت کند.
در اين روز مردم شيراز به جشن و سرور می پردازند و خدای بزرگ را شکر
می گويند.
خوراکی های ويژه ماه رمضان در
شيراز
:
1- رنگينک 2- ترحلوا 3-
کوفته هلو 4- کشمش پلو
5- قنبر پلو
به طور کلی خوراک هايی در اين ماه بيشتر مصرف دارند که چاشنی داشته
باشند از شيرينی ها در اين ماه زليبی و باميه است که بين مردم رواج
کامل دارد.
نان شيرين فروش ها هم در اين ماه بازار گرمی دارند نوعی نان شيرين
تهيه می کنند به نام نان چاهی که هنگام افطار قبل از اين که خوراک را
بخورند اين نان را با چای ميل می کنند. کسی که از روزه در می آيد
ابتدا يک استکان عرق گاوزبان می خورد. مردم شيراز می گويند روزه سرد
است عرق گاوزبان گرم را می خورند که سردی آن را از بين ببرد.
|
