|
معرق در
اصل بر تکه های ريزی از کاشی اطلاق می شود که در کنار هم چيده می
شوند و فرم های مختلفی را تشکيل می دهند. اين نوع کاشی برای تزيين
داخل و خارج گنبدها و سردر مساجد به کار می رفته است. معرق کاری در
قرن ششم هجری يعنی در دوره سلجوقيان به سمت کمال رفت و متداول شد.
معرق روی چوب پديده ای تازه در ايران است و عمری پنجاه ساله دارد. در
اين شيوه تازه که از منبت کاری جدا شده، طرح مورد نظر را روی چوب و
به وسيله مغار خالی می کردند و به جای آن تکه هايي به همان اندازه از
چوب های مختلف يا عاج، جاگذاری می نمودند. پس از به وجود آمدن اره
مويي های بسيار باريک، معرق روی چوب وارد مرحله جديدی گشت و هنری با
ظرافت و اعجاب آور گرديد. در اين مرحله با قرار دادن قطعات مختلف از
قبيل صدف، عاج، استخوان، فلز و چوب های مختلف رنگی در کنار يکديگر،
معرق ايجاد می شود.
ابزار کار معرق :
کمان
اره، که اره مويي به آن بسته می شود، اره مويي چوب بر که تيغه ای
برنده وبسيار ظريف است. اره مويي فلز بر، که دانه هايش به رديف در
کنار هم قرار گرفته اند و برای بريدن صدف استفاده می شود، ميزکار و
تخته کوچکی به نام پيشکار به ابعاد 10 در 15 سانتيمتر.
ميخ
سايه، که يک نوع ميخ ظريف است و تيزک که نوکی تيز دارد و برای
برداشتن قطعات قالب به کار می رود.
مواد و مصالح معرق :
تخته سه
لايي به ضخامت 3 ميلی متر برای چسباندن طرح بر روی آن به وسيله چسب
فوری، تخته سه لايي به ضخامت 18 ميلی متر که قطعات معرق شده روی آن
قرار می گيرد. چسب فوری، چوب هايي به رنگ ها و جنس های مختلف ازقبيل،
چوب گردوی تيره و فوفل که بيشتر برای زمينه به کار می روند و چوب
شمشاد، نارنج، بقم، سنجد، اقاقيا، عناب، افرا، کی کم و گلابی ،
همچنين از عاج، صدف، خاتم و شبه عاج که يک نوع فيبر مخصوص است نيز
استفاده می شود. معرق از نظر زمينه به دو دسته تقسيم می شود. معرق
زمينه رنگ و معرق زمينه چوب. |
